برای مطالعهی و شناخت و درجهبندی سنگهای قیمتی و نیمهقیمتی یکی از جذابترین و در عین حال مهمترین مسائلی که باید به آن توجه داشت، توجه به مواد و ناخالصیهای داخلی یا Inclusions سنگهای قیمتی و نیمهقیمتی است، با شناخت هر چه بیشتر و تخصصیتر ناخالصیهای مختص به هر گروه از سنگهای قیمتی و یا خصوصا یک نوع سنگ قیمتی خاص میتوانیم در شناخت آنها موفقتر باشیم و با اطمینان بیشتری نظر بدهیم. علاوه بر این همانطور که ذکر شد در بحث درجهبندی سنگهای قیمتی و نیمهقیمتی هم ما نیاز داریم تا به ناخالصیهای درونی Inclusions آنها توجه کنیم.
انواع کریستالهای روتایل، کلسیت و غیره را در این تصویر مشاهده میکنیم
یکی از گروههای مهم در مبحث جواهرشناسی، گروه کرندوم Corundum است. در ادامه به ذکر انواع معروفتر ناخالصیهای درونی گروه کرندوم اشاره خواهد شد.
نا خالصیهای موجود در کرندوم Corundum Inclusions
-کریستال Crystal:
کریستالهای روتایل در سفایر که به رنگ نارنجی دیده میشوند
به طور کلی کریستالهای موجود در هرکدام از سنگهای قیمت و نیمهقیمتی قبل از بهجود آمدن کریستال میزبان تشکیل شدهاند و در زمان شکلگیری کریستال میزبان به صورت جامد وجود داشتهاند و در کریستال جایگزین شدهاند.
کریستالهای اکتاهدرون اسپینل و کلسیت در یاقوتهای قرمز برمه دیده میشوند و یاقوت قرمز تایبند اغلب داری کریستالهای صفحهای و تاریک میکا است. در سفایرهای بهدست آمده از منطقهی creek در مونتانای کانادا کریستالهای Silk Rutile قابل مشاهده هستند. علاوه بر اینها کرندومها دارای کریستالهای مدور و قهوهای رنگ apatite نیز هستند.
اینکلوژنهای اینچنینی را اینکلوژن جامد میگوییم.
-سوزنها Needle:
کانیهای سوزنی از دیگر انواع اینکلوژنهای جامد هستند. کانیهای بسیار ظریفی که در کرندومها وجود دارند و به آنها Needle یا سوزن میگوییم از جنس Titanium Dioxide هستند و به آنها Rutile میگوییم.
کریستالهای بوهمیت که در سفایر دیده میشوند
نکتهی بسیار جالب در مورد سوزنها طرز قرار گرفتن این سوزنها در مسیر ساختمان رشدی hexagonal است، همان سیستم رشدی که کرندومها در آن رشد میکنند. زاویهی برخورد این روتایلها با هم درجهت زوایای ۱۲۰ و ۶۰ درجه است. اگر درازا و پهنای این سیلکها به اندازهی کافی باشد در روی سنگی که با تراش Cabochon تراشیده شده است، یک ستارهی ۶ پر دیده میشود. که به آن پدیدهی Asterism یا ستارهای میگوییم.
-اینکلوژن مایع Liquid Inclusion:
در هنگام بهوجود آمدن کریستال میزبان یا همان کرندوم، ممکن است درون کریستال مقداری ناخالصیها به شکل مایع محبوس شوند این ناخالصیها در کرندوم به صورت یک سطح دیده میشوند و غالباً شفاف هستند. میتوان گفت که ما در مواردی مشاهده میکنیم که همراه با اینکلوژن مایع موجود در کریستال، کریستالهای جامد (کریستال گرافیت یا کریستالهای دیگر) وجود دارند که به آن دوفازی میگوییم، حتی ممکن است همراه با اینکلوژن مایع و جامد مقداری گاز ( به عنوان مثال گاز Co2) نیز در کریستال وجود داشته باشد که به آن حالت سه فازی میگوییم.
ساختار سه فازی در این تصویر مشاهده میشود
-باندهای رنگی Color Banding:
باندهای رنگی مناطقی از رنگهای پخش شده در سطح کریستال هستند که میتوانند به صورت یکنواخت و خطوط مستقیم باشند و یا به صورت خطوط هشت وجهی دیده شوند. این خطور رنگی دارای قطرهای متفاوتی هستند و از رنگی در سه نوع خیلی تیره، تیره و کمرنگ دیده میشوند.
باندهای رنگی به رنگ زرد در این کانی مشاهده میشود
یاقوت قرمز و کبود برمه دارای Color Banding هستند. کرندوم تایلند باند رنگی دارد ولی دیدن آن گاهی مشکل است. یاقوتهای کبود استرالیا و سریلانکا همیشه باندهای رنگی دارند.
-مناطق رشدی یا Growth Zoning:
در کرندومها خطوطی در کانی وجوددارند که در جهت رشد کریستال و بر اساس ساختار کریستالی کانی بهجود میآیند و به آنها خطوط رشدی Growth Line میگوییم.
Growth Line
علاوه بر این خطوط رشدی گاهی مناطقی را مشاهده میکنیم که رنگ آن مناطق با مناطق دیگر متفاوت است و شکل این منطقه هم مانند خطوط رشدی از ساختار کریستالی کانی پیروی میکند که به آنها Color Zoning میگوییم.
Color Zoning
-دوقلوییهای تکرار شده Repeated Twinning:
خطوطی که بهصورت عمودی فینگرپرینتهای بهوجود آمده در جهت زاویههای ۱۲۰ و ۶۰ درجه (ساختمان کریستالی Hexagonal وtriangular)را قطع میکنند و در کرندومهای تایلند دیده میشود. دوقلوییهای تکرار شده بیشتر در یاقوتهای بهدست آمده از تایلند و کامبوج مشاهده میشوند.
دوقلوییهای تکرار شده
-ناخالصیهای سترن Saturn Effect:
کریستالهای جامدی هستند که توسط اینکلوژنهای مایع احاطه شدهاند و به شکل صفحاتی در کرندومها مشاهده میشوند. این ناخالصیهای بیشتر در کرندومهای تایلند و کامبوج دیده میشوند.
Saturn Effect
منبع تصاویر
ruby-sapphire.com
فکر می کنید نوشته ی مفیدی بود ؟ برای خواندن مطالب بیشتر از این دست مشترک خوراک وبلاگم شوید.
نوشتههای مشابه:
